Sağlık hizmetlerinde bilgilendirilmiş onamın elektronik ortamda alınmasına ilişkin yönetmelik yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, radyolojik işlemlerde onamın nasıl alınacağı sorusunu da gündeme taşıdı. Peki her görüntüleme işlemi için onam formu gerekiyor mu? Dijital onamla birlikte kâğıt formlar kalkıyor mu?
27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik, tıbbi müdahaleler öncesinde hastanın onamının elektronik ortamda alınmasına ilişkin usul ve esasları belirledi. Birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsayan düzenleme, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Hastanın rızası ile onam formu aynı şey mi?
Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre, mevzuatta belirtilen istisnalar dışında tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekiyor. Ancak hastanın rızasının alınması ile her işlem için ayrı bir imzalı form düzenlenmesi farklı yükümlülükler taşıyor. Yönetmeliğin 28’inci maddesi, mevzuatın öngördüğü istisnalar dışında rızanın belirli bir şekle bağlı olmadığını düzenliyor.
Aynı yönetmeliğin 26’ncı maddesine göre ise mevzuatta öngörülen durumlarda ve uyuşmazlığa yol açması tıbben muhtemel görülen müdahalelerde, gerekli bilgileri içeren bir rıza formu hazırlanması gerekiyor. Bu nedenle “Bütün radyolojik tetkiklerde mutlaka aynı onam formu imzalatılmalıdır” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değil. İşlemin niteliği, taşıdığı riskler ve ilgili düzenlemeler birlikte ele alınmalı.
Radyolojide hangi işlemler öne çıkıyor?
Radyoloji hizmetlerinde kontrast madde uygulanması, biyopsi ve diğer girişimsel işlemler ile sedasyon veya anestezi eşliğinde yapılan incelemeler, işlem özelinde bilgilendirme ve onam sürecinin dikkatle yürütülmesi gereken uygulamalar arasında bulunuyor.
Bu işlemlerde hastaya uygulanacak yöntemin amacı, beklenen yararları, önemli riskleri ve uygun alternatifleri açıklanmalı; onamın kapsamı yapılacak müdahaleyle uyumlu olmalı. Rutin görüntüleme, kontrast madde uygulaması ve girişimsel bir işlem, aynı kapsamda değerlendirilmemeli. Hasta Hakları Yönetmeliği, müdahalenin hastanın verdiği rızanın sınırları içinde kalmasını öngörüyor.
Onam artık dijital ortamda alınabilecek
Yeni yönetmelik kapsamında hasta, bilgilendirilmiş rıza formuna e-Nabız üzerinden veya sağlık tesisinin ilgili elektronik sistemi aracılığıyla erişebilecek. Hastanın ve süreci yürüten sağlık meslek mensubunun kimliği doğrulanacak.
Hasta, kendisine sunulan formu inceledikten sonra, doğrulanmış cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık SMS koduyla rızasını beyan edebilecek. Elektronik onam formu Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılacak ve e-Nabız üzerinden hastanın erişimine sunulacak.
Kâğıt onam formları kaldırıldı mı?
Yeni düzenleme, bütün onamların zorunlu olarak dijital alınacağı veya kâğıt formların kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Yönetmelik, onamın elektronik ortamda alınması hâlinde uygulanacak kuralları belirliyor. Dolayısıyla elektronik onam kullanacak sağlık tesislerinin kimlik doğrulama, SMS doğrulaması, kayıtların saklanması ve veri güvenliği şartlarını karşılaması gerekiyor.
Dijital onay, bilgilendirmenin yerini tutmuyor
Onamın elektronik ortamda alınması, hastaya yapılacak açıklamaları ortadan kaldırmıyor. Hastanın işlemi anlayabilmesi, sorularını yöneltebilmesi ve özgür iradesiyle karar verebilmesi gerekiyor. Yalnızca form imzalanması veya SMS kodu girilmesi, bilgilendirme sürecinin tek başına tamamlandığı anlamına gelmiyor. Hasta Hakları Yönetmeliği de rıza alınırken hastanın müdahalenin konusu ve sonuçları hakkında aydınlatılmasını esas kabul ediyor.
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261027-4.htm