Radyoloji Teknikerlerinin Virüsten Korunması Yollarında Maske Kullanım

Değerli meslektaşlarımız, son günlerde Covid-19 mutasyonları sonucunda ortaya çıkan mutant virüse karşı korunma tedbirlerinde maske kullanımı nasıl olmalıdır? Sayın Salih Şimşek tarafından hazırlanan prosedürü meslektaşlarımızın dikkatine sunarız.

Türk Medikal Radyoteknoloji Derneği
Yönetim Kurulu

 

 

Değerli Arkadaşlarımız

Hepinizin basından ve internetten takip ettiği üzere COVID-19 mutasyonları sonucu ortaya çıkan mutant virüsler (Birleşik Krallık, Güney Afrika ve Brezilya) Türkiye’de de görülmeye başlandı.

Mutant virüslerin neden olduğu hastalığın şiddetinden ziyade daha bulaşıcı olduğu yönünde bilimsel araştırmalar mevcut. Bunun için de Almanya’ da toplu taşıma, market ve iş yeri gibi toplu alanlarda FFP2/FFP3 respiratör maskeler zorunlu hale getirildi. Avusturya ve  Fransa da yıkanabilir kumaş maskeleri yasaklayarak standartlara uygun cerrahi maske veya FFP2 maskelerin kullanımını zorunlu hale getirdi

(https://www.dw.com/tr/almanyada-toplu-taşıma-ve-dükkanlarda-ffp2-ya-da-cerrahi-maske-zorunluluğu/a-56283529)

Amerika’da da CDC ve Prof. Antony Faucci (Biden’ in pandemi danışmanı) çift cerrahi maske kullanılması yönünde tavsiyelerde bulundu.

 (https://www.washingtonpost.com/health/2021/01/27/double-mask-variants-guidance/)

Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Ateş KARA da mutant virüslere karşı çift kat cerrahi maske kullanılmasını tavsiye etti.

(https://www.sozcu.com.tr/2021/saglik/bilim-kurulu-uyesi-karadan-cift-maske-uyarisi-6239661/)

Sizlere hazırladığımız rehber ve eğitimlerde normal koşullar altında çift kat maske ve tek kat maske arasında anlamlı bir fark olmadığını söylemiştim. Yüksek akış hızı yani hapşırma gibi durumlarda çift kat maske takmak tek kata göre %10 seviyesinde ek bir koruma sağlayabilir.

Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’ndeki bazı araştırmacılar, tek bir kat cerrahi maske ve çift kat cerrahi maske kullanarak, farklı akış hızları altında partikül filtrasyon verimliliğini karşılaştırdılar.

Sonuçlar, daha düşük bir ekstraksiyon akış hızında (10-70 L / dk) iki grup arasında partikül filtrasyon verimliliğinde neredeyse hiçbir fark olmadığını göstermektedir.

Daha yüksek bir ekstraksiyon akış hızında (80-100 L / dak), çift katmanlı maskenin filtreleme verimliliği tek katmanlı maskelere göre daha yüksektir.

 

Mutant virüs için neden çift kat maske takıyoruz?”  ya da “Almanya neden FFP2 zorunlu hale getirdi?” sorularının cevabı;

 

  1. Cerrahi maskeler  bildiğiniz üzere FFP2(respiratör) maskeler gibi yüze tam oturmaz, sızdırmazlık sağlamaz. Çift maske takarak yüz ile maske arasındaki açıklık azaltılabilir. Yani maske içerisindeki meltblown tabaka tek kat dahi olsa virüsleri filtre edebilir. Sonuçta virüs aynı boyutta (ortama 125-200 nanometre) değişmedi ve tek kat maskeyi delerek geçecek bir duruma gelmedi. Çift  kat maske olması durumunda solunum bölgesine (burun, ağız) filtre edilmemiş havanın daha az girecek olmasıdır. İşte bu nedenle de Almanya daha keskin ve net bir önlem olarak kalabalık ortamlarda direk sızdırmaz FFP2 dediğimiz respiratör maskeleri zorunlu hale getirdi.
  2. Sağlık çalışanları zaten  özellikle riskli hastalarla temas durumunda FFP2/FFP3 maske kullanıyordu. Son günlerde azalan vaka sayıları ve aşılama etkisi ile cerrahi maskeler ile çalışmaya devam ediliyor. Normal şartlar altında cerrahi maske ile çalışmak yeterli bir önlem. Mutant virüs nedeni ile bulaşıcılığı artan virüs daha az virüs yüklerinde kişiyi enfekte edebilecektir. Bu nedenle mesai içerisinde riskli hastalarla temasın olduğu zamanlarda/durumlarda yüze tam oturan sızdırmaz FFP2/FFP3 maske kullanmanız/kullandırtmanız önemli.
  3. Yıkanabilir bez maskeleri pandeminin ilk gününden bu yan zaten reddettiğim için hiçbir zaman önermemiştim. Belki standartlara uygun cerrahi maske üzerine 2. Kat olarak takılabilir. (Hastane değil sadece sosyal haytanızda! )

Sonuç olarak, COVID-19 damlacık yolu ile bulaşıyor olsa da damlacık çekirdekleri içerisinde uzun süreler (3 saate kadar) havada askıda kalabilmektedir. Bulaşın gerçekleşmesi için önemli bir ölçüt olan virüs yükünün azaltılması için de kişinin solunum bölgesinin virüs yüklü damlacıklardan standartlara uygun filtreli (meltblown) maskeler ile korunması gerekir. Sızdırmazlığın sağlandığı FFP2/FFP3 (N95/N99) maskeler ile ortam havası filtre edilerek solunur. Cerrahi maskelerde sızdırmazlık sağlanmadığı için kısmi olarak filtre edilmemiş ortam havası da solunabilir. Çift kat takarak üst ve alt kısımlarda oluşan açıklıklar kapatılarak daha etkin bir korunma sağlanır ve risk düşürülebilir. Üç kattan oluşan cerrahi maskelerden çift kat takıldığında oluşan altı katlık koruma da yüksek akış hızlarında daha yüksek filtrasyon verimliliği sağlayacaktır.

Salih Şimşek
İş Güvenliği Uzmanı (A)
Kimya Yük. Müh.